İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Görkem Üçtuğ ve birlikte
çalıştığı 5 kişilik ekip, Türkiye’de ilk olan bir çalışmaya imza atarak mutfağımızın
vazgeçilmezi olan çayın karbon ayak izini hesapladı. Ülkemiz özelinde yapılan
araştırma sonucunda çayın; üretim, tedarik ve paketleme gibi tüm kriterler göz önüne
alındığında kahveye göre yaklaşık 30 kat, gazlı içeceklere göre de 12 kat daha çevreci
olduğu ortaya çıktı. Kişi başına düşen çay tüketiminde Türkiye’nin dünya birincisi
olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Üçtuğ, “Çay üretimi esnasında çok büyük su tüketimi
olmuyor, kimyasal madde kullanımı da çok yüksek değil. Çay, çevresel etkileri
açısından gazlı içecekler ve kahveye göre son derece avantajlı. Doğru demleme
yöntemleriyle çayın karbon ayak izini daha da düşürebiliriz” diye konuştu.
İzmir Ekonomi Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr.
Görkem Üçtuğ, Kadir Has Üniversitesi’nden Prof. Dr. Volkan Ediger’in yürütücülüğünde
gerçekleşen bir TÜBİTAK projesi kapsamında İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Dokuz
Eylül Üniversitesi ve Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden
akademisyenler ile birlikte çalışmayı gerçekleştirdi.
ULUSLARARASI DERGİDE YER ALDI
Türkiye özelinde yaptıkları araştırmada, yaşam döngüsü değerlendirme yöntemini
kullandıklarını söyleyen Prof. Dr. Üçtuğ, uluslararası bilimsel bir dergide de yayımlanan
çalışmaya ilişkin detayları paylaştı. Prof. Dr. Üçtuğ, “Adana’da çay üreten bir firmadan
verileri aldık. Çayın tarlada üretimi, nakliyesi, fabrikada paketlenmesi, ürünün müşteriye
ulaşması, çayın demlenmesi ve çay posasının bertarafı gibi tüm unsurları, ölçüm
yaparken dikkate aldık. Daha önce kahve ve gazlı içeceklerin karbon ayak izi
konusunda yapılan araştırmalar vardı; çayla ilgili ise ilk kez biz gerçekleştirdik. Ortaya
çıkan sonuçlar, ülkemizde çayın çevresel etkisinin kahve ve gazlı içeceklere göre çok
daha düşük olduğunu gösterdi. Örneğin; 330 ml seviyesinde bir kutu gazlı içecek,
karbon ayak izi açısından yaklaşık 0.17 kg karbondioksit eş değerine sahip. Çayda ise
bu rakam 0.014 seviyesinde. Arada yaklaşık 12 kat fark var. Kahvede ise bu rakam
0.40’a çıkıyor. Çayı, kahve ile kıyasladığımızda fark 30 kata yaklaşıyor. Gazlı içecekler,
endüstriyel bir ürün olduğu için yoğun fabrikasyon işlemleri görüyor. Kahvenin ise yurt
dışından gelmesi ve kurutma yöntemlerindeki farklılıklar, bu tablonun oluşmasında
belirleyici. Türkiye özelinde çayın karbon ayak izini ölçerek bilimsel olarak da çevreci
yönünü ortaya koyduk” diye konuştu.
“ELEKTRİKLİ ALETLERLE DEMLEYİN, POSASINI KULLANIN”
Çayın demleme yönteminin de büyük önem taşıdığını dile getiren Prof. Dr. Üçtuğ,
“Elektrikli aletleri kullanarak çay demlemek, gazlı ocakta çay demlemekten çok daha
çevreci. Bu noktada elektrikli aletleri kullanmayı öneririm. Çayın posasından kompost
yapabiliriz; sebze ve meyve üretimi için gübre niteliğinde kullanabiliriz. Çayın posası
değerli ancak biz çöpe atıyoruz. Bunlar, çok basit gibi duruyor ama çevresel etki
üzerinde oldukça belirleyici. Eğer bahsettiğim bu konulara dikkat edilirse, çayın karbon
ayak izini düşürmek ve çevresel etkisini daha da azaltmak mümkün” ifadelerini kullandı.
GÜNCEL
Sayfa başına git