ABD ve Çin arasındaki ekonomik ilişkiler bağlamında 2018 önemli bir yıldı. ABD, Çin'e yönelik teknoloji ihracatında kısıtlamalara giderken, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping de ülkeyi dünyanın gelecekteki inovasyon ve endüstri merkezi haline getirmek için ant içiyordu. Xi'nin planının en önemli aktörü ise Elon Musk'tı.
Xi için Güney Afrika doğumlu Musk, hiçbir ülkeye siyasi bağlılığı olmayan teknoloji ütopyalarından fırlamış bir karakterdi. Çin'in politikalarına yakın isimlerin aktardığına göre Xi, Tesla'yı da Çin'i yeni tür enerjilerle çalışan otomobiller alanında bir güç haline getirme çabasının en başına koyuyordu.
Yasalar değişti
Musk Şanghay'da bir elektrikli araç fabrikası açabilsin diye, Çin'in yasaları değişti ve yabancı şirketlerin otomotiv girişimlerinde yanlarına yerli ortak alma zorunlulukları kaldırıldı.
Musk'a bol bol ucuz arazi, düşük faizli krediler ve vergi indirimleri sunuldu. Pekin hükümetiyle şirket arasındaki görüşmelere yakın kaynakların dediğine göre, bu desteklerin karşılığında Tesla'nın yerel tedarikçilerle birlikte çalışması ve Çin'in tökezleyen elektrikli otomobil üreticilerini güçlendirmesi hedefleniyordu.
Yarısından fazlası Çin’de üretiliyor
Şirketin üçüncü çeyrek üretim ve dağıtım raporları ile Çin Yolcu Araçları Birliği'nin verilerine bakılırsa, Tesla otomobillerinin yarısından fazlasını şu an Çin'de üretiyor. Çin'deki satışlar sayesinde Tesla ilk kez 2020'de tüm yıla yayılan bir kâr elde edebildi. 2021'in ilk 9 ayında da Tesla'nın gelirlerinin dörtte biri yine Çin'deki satışlardan geldi. Bu arada Musk da dünyanın en zengin insanı koltuğundaki yerini iyice sağlamlaştırdı.
Veri güvenliği
Çin yabancı şirketlerin veri güvenliği konusunda çok ama çok sıkı kurallara uymasını talep ediyor. Bu bağlamda Tesla'nın Çin'deki müşterilerinden topladığı tüm dijital kayıtları ülkede tutması ve Çin'deki otomobiller için belli yazılım güncellemelerini hayata geçirmeden önce yetkililerden onay alması gerekiyor.
‘’Çin’in ekonomik altyapısı büyüleyici’’
Musk, geçmişte ABD'deki kurumların baskılarına oldukça sert yanıtlar verdi. Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu ile çatışmalar yaşadı. ABD Başkanı Joe Biden'la Twitter üzerinden dalga geçti hatta bir seferinde Biden'ı "sendika kuklası" olarak nitelendirdi.
Çin'den gelen baskılara ise Komünist Partisi'ni överek yanıt veren Musk, 1 Temmuz'daki 100'üncü yıl kutlamaları kapsamında, "Çin'in ekonomik refah anlamındaki başarısı gerçekten büyüleyici, özellikle de altyapı alanında" tweet'ini paylaştı.
Daha önce aynısı olmuştu
Pekin'in ülkenin sanayi potansiyelini artırmak için erişim sağladığı Batılı şirketler söz konusu olduğunda Tesla bir ilk değil. Aksine bu uzun süredir devam eden bir çalışma modeli.
Yıllar evvel Apple iPhone'ların tedarik zincirini Çin'e taşıdığında, Apple'ın eğittiği birçok Çinli şirket, bugün satışlarda dünya lideri haline gelmiş birçok Çinli akıllı telefon üreticisi için de parça imal eder hale geldi.
Apple Çin'de halen yüzde 11'lik tatmin edici bir piyasa payına sahip. Ancak bir başka Batılı teknoloji devi zor günler yaşıyor. Çin'deki ilk ofisini 1992'de açan Microsoft'tan bahsediyoruz. Özellikle bulut server'lar gibi alanlarda Çin'in getirdiği kısıtlamalar Microsoft'u oldukça zorluyor. Hatta şirket geçtiğimiz günlerde operasyon koşullarının zorlaşması nedeniyle LinkedIn'in Çin'e özel versiyonunu kapatacağını duyurdu.
Amacı rekabet ortamı oluşturmak
Şanghay merkezli bir danışmanlık şirketi olan Automobility'nin kurucusu Bill Russo, Wall Street Journal'a yaptığı açıklamada, "Çin'in amacı Tesla'nın kazanmasını sağlamak değil, yerli endüstrinin rekabet edebilmesini sağlamak" diye konuştu.
Malzemeler Çin’den alınıyor
2021 başlarında Tesla'dan yapılan açıklamada, Şanghay'daki fabrikada kullanılan kaynakların yüzde 90'ının Çinli tedarikçilerden geldiği bildirildi. Tesla'nın Çin'deki en yetkili ismi olan Tom Zhu, Tesla'nın bu yılın sonunda tüm parçaları yerel kaynaklardan edinme yolunda olduğunu söyledi. Musk ''Önceden tonlarca parça dünyanın başka yerlerinde üretilip Şanghay'a gönderiliyordu. Bu unsurları yerel kaynaklardan edinmek, aracın maliyetinde dev bir fark yaratıyor'' dedi.
Yerel firmalar isyanda
Tesla'nın yerel rakipleri için en önemli rahatsızlık noktalarından biri, otomotiv üreticilerinin daha fazla elektrikli araç imal etmesini hedefleyen hükümet politikası. Yeterince elektrikli araç üretmeyen şirketlerin de üretenlerden kredi satın alması gerekiyor. Bu kuralın en fazla yaradığı şirket de elbette Tesla.
Washington merkezli bir düşünce kuruluşu olan Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin Çin uzmanlarından Scott Kennedy, "Birçok Çinli şirket bu sistem nedeniyle çok mutsuz" diye konuştu.
İleride rekabet kazanacak
Sektör analistlerine göre, uzun vadede Tesla Çin'deki yerel rakipleri karşısındaki üstünlüğünü kaybedecek. Bu yıl başlarında Morgan Stanley'nin ortaya koyduğu bir değerlendirmede, Tesla'nın bu yıl Çin'deki tüm elektrikli araç piyasasının yüzde 15'ini oluşturacağı, ancak 2030 itibarıyla yerel şirketlerin güç kazanmasıyla bu oranın yüzde 7'nin altına ineceği belirtildi.
Analistler, "Tesla'nın Çin iç piyasasındaki konumu, rekabet ve yerel oyuncuları destekleyen politikalar sonucu büyük mevzi kaybedecek" yorumunu yaptı.
The Wall Street Journal'da yayımlanan "Elon Musk Needs China. China Needs Him. The Relationship Is Complicated." başlıklı haberden derlenmiştir.
Derleyen : Kerem Yeğinboy
GÜNCEL
Sayfa başına git