Menderes ilçesinde 1907 yılında keşfedilen ve antik çağın en eski kehanet merkezi olduğu belirtilen Klaros’ta, Türk Tarih Kurumu’nca desteklenen arkeolojik kazı çalışmaları sürüyor. İnanç Turizmine katkı sağlayan ve pek çok turist ağırlayan bölgede konservasyon, restorasyon ve lazer tarayıcılarla belgeleme işlemleri yapılıyor. Tarihe ışık tutacak yeni bilgilerin her geçen gün elde edildiği bölgede, Klaros’un kullanım süresinin bilinenden çok daha uzun olduğu tespit edildi.
‘ÇOK DAHA UZUN SÜRE OLDUĞUNU ORTAYA ÇIKARDIK’
Klaros Kazısı Bilimsel Danışmanı Dr. Onur Zunal, ‘’Son 2-3 yılda elde ettiğimiz önemli buluntular var. Klaros çok tanrılı inanca ait bir pagan kutsal alanı. Hristiyanlığın başlangıcıyla önemini yitirdiği biliniyordu sonrasında da terk edildiği düşünülüyordu. Bizim yaptığımız çalışmalarla özellikle Klaros’un, Hz. İsa’dan sonra 7’nci, 8’inci yüzyıllara kadar kullanıldığı tespit edildi. Klaros’un kullanım süresinin bilinenden çok daha uzun olduğunu ortaya çıkarttık. Klaros’un kuruluşu İsa’dan önce 13’üncü yüzyıl fakat özellikle son yıllarda yaptığımız çalışmalar; Klaros’un terk ediliş süresinin Hristiiyanlığın ortaya çıkmasına paralel olmadığını, çok daha uzun bir süre burasının kutsal alan işlevini sürdürdüğünü bize göstermiş durumda’’ dedi.
ÇALIŞMALARA ‘ÇAĞ’ SINIRI
Klaros’ta başka çalışmaların da devam ettiğini vurgulayan Dr. Zunal, ‘’Giriş yapısının her iki tarafında yer alan konaklama bölümlerinde de çalışmalarımızı yürütüyoruz. Bir ekip burada ‘capping’ uygulaması gerçekleştiriyor. Burası, Roma dönemine ait bir konaklama bölümü, Özellik kutsal alana dışarıdan gelen ziyaretçilerin konakladığını biliyoruz. Bunun dışında heykel konservasyonumuz devam ediyor. Klaros’ta yaklaşık 7 metre yüksekliğinde devasa boyutta heykel parçalarımız var. Aynı zamanda alanda arkeolojik kazılar da devam ediyor. Arkeolojik kazıları Roma İmparatorluğu dönemi ile geç antik çağ olarak sınırlardık. Buradan elde ettiğimiz veriler, Klaros’un Hristiyanlığın resmi din ilan edilmesi süreci sonrasında da kullanıldığını bize kanıtlamış oldu’’ diye konuştu.
AYİN YAPANLAR VAR
Hristiyanlığa geçişe rağmen Klaros’un ‘’Kutsal alan’’ işlevinin devam ettiğini vurgulayan Zunal, şunları kaydetti:
‘’Burayı hala ziyaret edenler var. Klaros’taki enerjiye inanan pek çok insan var. Yurt içinden ve yurt dışından pek çok kişi var. Apollon’a inanan kişilerin buraya özellikle belirli dönemlerde gelip birtakım ayinler yaptığına da şahit olmuştuk. Dolayısıyla aslında milattan sonra 7.yüzyılda da kentin terk edildiğini söylemek yanlış olabilir. 2020’li yıllarda bile Klaros’a inana kişilerin bir şekilde buraya geldiklerini ve kendi ritüellerini yaptıklarını görüyoruz.’’