EGELİ GAZETE/ÖZEL YAZI DİZİSİ-Her depremden sonra hayati önemli daha da iyi anlaşılan kent yenileme konusunda İzmir’de son 5 yılda yaşanan ve Türkiye’ye gündem olan süreci anlattığımız yazı dizisine bugün de çok önemli konu ve belgelerle devam ediyoruz.
Kentsel dönüşüm planlanan alanlarda yapım aşaması, projelerin kamu kaynağı kullanmadan kendisini finanse edebileceği şekilde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ulusal ölçekte katılım sağlayacak şekilde Belediye Encümeni tarafından yapılacak "kat karşılığı inşaat yapımı" ihaleleri esasına göre planlandı.
Kentsel dönüşüm alanlarında etaplar halinde yapılacak “kat karşılığı ihaleler” neticesinde kentsel dönüşümün önemli bir aşaması olan yapım aşaması finansmanının sürdürülebilir olması hedeflenerek böylece Belediye kaynağına ihtiyaç olmadan projelerin hayata geçeceği bir model esas alındı.
Kentsel dönüşüm alanlarında üst yapı ile birlikte tüm altyapı imalatları da yenilenecekti. Halen yapım etaplarının devam ettiği Uzundere ve Örnekköy’de tüm altyapı uygulama projeleri hazırlatılarak kurum onayları tamamlandı. Belediye konut adalarındaki ihale etaplarına bağlı olarak alan genelinde ada dışı altyapı, çevre düzenleme, peyzaj alanları ve sosyal donatı alanlarının yapımını 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapıldı.
UZUNDERE’DE 1 VE 2’İNCİ ETAPLARDA 1150 EV TESLİM EDİLDİ
Uzlaşma görüşmeleri neticesinde hak sahiplerine ait 450.000 metrekare arsa tapusu Belediye tarafından devralındı.
2886 sayılı Kanunu’na göre “Kat karşılığı” ihale neticesinde yapımı tamamlanan;
Uzundere I. etap - 341 bağımsız birim
Uzundere II. etap - 476 bağımsız birim
Örnekköy I. etap - 143 bağımsız birim
Örnekköy II. etap - 190 bağımsız birim
olmak üzere toplam 1150 bağımsız birim hak sahiplerine teslim edildi.
2886 sayılı Kanunu’na göre “Kat karşılığı” ihale neticesinde yapımı devam eden;
Örnekköy 5. Etap - 585 bağımsız birim
Ege Mahallesi I. Etap - 714 bağımsız birim
Gaziemir Aktepe-Emrez II. Etap - 261 bağımsız birim
olmak üzere toplam 1560 bağımsız birimin yapımı ise devam ediyor.
Örnekköy 6. Etap kapsamında 1300 bağımsız birim için kura çekildi, 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale hazırlık süreci devam ediyor.
BELEDİYE İLE İZBETON ARASINDAKİ PROTOKÜLDEKİ ÖNEMLİ MADDE
Davaya neden olan İZBETON’un devreye girme süreci ise şöyle gelişti:
Kentsel dönüşüm alanlarında uzlaşma sağlanarak sözleşme imzalanan ve tapuları Belediye adına devir alınan hak sahiplerine verilen taahhüttün yerine getirilmesi amacıyla Belediye Encümeni tarafından 2886 sayılı Kanun kapsamında kat karşılığı anahtar teslim usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınamayan durumlarda inşaatların belediye şirketi tarafından yapılması yönünde karar alındı.
Tüm dünyada son 100 yılın en büyük pandemi kaosunun yaşandığı dönemin tam ortasıydı. Korona pandemisi her gün yüzlerce insanı hayattan koparırken ekonomileri de sarsmaya başlamıştı.
Bu süreçten en çok etkilenen sektörlerin başında da inşaat sektörü ve müheahhitler geliyordu. İnşaatlar ilerlemiyor. Büyük ihalelere ise neredeyse hiç giren olmuyordu.
Bu sorun, “6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 8/2 maddesi: “Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi ve İdare; danışmanlık, yazılım, araştırma, her tür ve ölçekte harita, etüt, proje, kadastro, kamulaştırma, mikro bölgeleme, risk yönetimi ve sakınım planı çalışmalarını, her tür ve ölçekte plan yapımı ve imar uygulaması işlerini ve dönüşüm uygulamalarını Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların iştirakleriyle ve 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile akdedecekleri protokoller çerçevesinde 2886 sayılı Kanuna ve 4734 sayılı Kanuna tabi olmaksızın ortak hizmet uygulamaları suretiyle de gerçekleştirebilir” hükme hayata geçirilerek aşılmaya çalışıldı.
İŞTE İZBETON’LA İMZALANAN PROTOKOLLER
* 18.11.2020 tarih, 05.1040 sayılı Karar ile Örnekköy 3. Ve 4. Etap Kat Karşılığı İnşaat Yapım İşi. İZBETON A.Ş. ile Protokol imza tarihi: 29.12.2020 (1018 bağımsız birim)
* 16.04.2021 tarih, 05.458 sayılı Karar ile Aktepe-Emrez 1. Etap Kat Karşılığı İnşaat Yapım İşi. İZBETON A.Ş. ile Protokol imza tarihi: 15.06.2021 (291 bağımsız birim)
* 16.12.2021 tarih, 05.1488 sayılı Karar ile Uzundere 3. Etap Kat Karşılığı İnşaat Yapım İşi.
İZBETON A.Ş. ile Protokol imza tarihi: 25.01.2022 (1624 bağımsız birim )
* 14.02.2023 tarih, 05.188 sayılı Karar ile Uzundere 4. Etap Kat Karşılığı İnşaat Yapım İşi
İZBETON A.Ş. ile Protokol imza tarihi: 24.03.2023 (1853 bağımsız birim)
İzmir Büyükşehir Belediyesi ile İzbeton A.Ş. ile imzalanan 4 protokol kapsamında bulunan 5 yapım etabında, 4786 bağımsız birimin inşaatı başlatıldı.
Söz konusu protokoller gereğince iş süresince İZBETON A.Ş.’ye herhangi bir parasal ödeme yapılmayacaktı.. Geçici kabulün onaylanarak “yapı kullanmam izin belgesi” nin alınmasını takiben kat mülkiyet tapu tescil edilecek ve protokollerde İZBETON A.Ş. payı olarak belirtilen bağımsız bölümlerin tapuları yüklenici sıfatı ile İZBETON A.Ş. ye devir edilecekti.
KOOPERATİFLERE DEVİR PROTOKOLE DE YASAYA DA AYKIRIYDI
İZBETON bir kamu şirketi olduğu için yapılan devir ve yürütülen işlemlerde hiçbir yasal ya da idari sorun yoktu. Ama davaya neden olun süreç, İZBETON’un kendi yükümlülüğünde olan işleri “kooperatif” adı altında kamu kurumu niteliği olmayan kuruluşlara devir etmesiyle başladı. Çünkü bu durum yapılan protokole de yasaya da aykırıydı.
Belediye ve İzbeton arasında imzalanan Protokol’ün Devir başlıklı 27 maddesinde; “İdare’nin izni olmadan protokol devir edilemez. Devir alacaklarda ilk Protokoldeki şartlar aranır.” Hükmü yer alıyordu. İZBETON A.Ş.’nin yükümlülüğünde bulunan işi devir etmek istemesi durumunda; Belediyeden izin alması ve Protokol’ün 27. Maddesi gereğince devir etmek istediği şirketin de kendisi ile aynı şartlarda olan 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerden (Ege Şehir Planlama, Kiptaş, Portaş, TOKİ, vb) olması şartı vardı.
DEVİR YAPILAN HİÇBİR KOOPERATİFİN KAMU NİTELİĞİ YOKTU
İZBETON A.Ş belediye ile yaptığı protokollere göre yükümlülüğü altında bulunan işleri 5 farklı kooperatif ile sözleşme imzalayarak devretti. Ama bu kooperatiflerden hiçbiri kamu iştirak şirketi olmaması ve 4734 sayılı İhale Kanunu’na tabi olmaması nedeniyle devir için gerekli şartları taşımıyordu.
“Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik” gereğince inşaat yapmak üzere kurulmuş olan yapı kooperatifinin Yönetmelik kapsamında geçici yetki belgesi numarası almak suretiyle bir taşınmaza yapılacak inşaatın müteahhitliğini üstlenebilmesi için arsanın mülkiyetinin kooperatife ait olması şartı var. Protokol konusu alanlarda mülkiyet Belediyeye ait olduğu için kooperatifler müteahhitlik belgesi de alamadı.
Protokol ile İZBETON yükümlülüğünde bulunan işler için Belediyeler tarafından düzenlenen inşaat ruhsatlarında; İzmir Büyükşehir Belediyesi arsa sahibi, İZBETON kamu kuruluşu sıfatıyla almış olduğu “geçici müteahhitlik belgesi” ile yüklenici olarak belirtilmişti.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ile İZBETON arasında imzalanan Protokolün Yüklenicinin Protokol Konusu İş İle İlgili Çalıştıracağı Taşerona İlişkin Sorumlulukları başlıklı 21. Maddesinde; “Yüklenici protokol konusu işte taşeron çalıştırabilir. Yüklenici taşeron çalıştırmak için İdareden izin almak zorundadır.” hükmü vardı.
PROTOKOLE GÖRE TAŞERONA VERİLECEK ORAN YÜZDE 50’Yİ GEÇEMEZDİ
Belediye ve İZBETEN A.Ş. arasında imzalanan Protokolün eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Alt yüklenicilerin çalıştırılması ve sorumlulukları başlıklı 20. maddesinde; “İşin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamayacağı gibi işin niteliğinden kaynaklanan sebeplerle veya teknik zorunluluklar nedeniyle ihale dokümanında farklı oranlar belirlenmesi durumu hariç, tek bir alt yükleniciye yaptırılacak iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin %30’unu; alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplam bedeli ise sözleşme bedelinin %50’sini geçemez”.hükmü vardı. İZBETON A.Ş. alt taşeron çalıştırmak istemesi durumunda işin en fazla %50 sini alt taşerona verebilecek şekilde sözleşme hazırlığı yaparak belediyeden izin istemek zorundaydı.
Kooperatif olgusu içinde yüklenici payı olarak belirlenen, İZBETON A.Ş. payı bağımsız bölümlerin, kooperatif üyeliği içinde vatandaşa satışının yapılması yönteminin belirlenmesi hem vatandaşın uygun fiyat ile konut sahibi olmasını sağlayacak hem de projeler için finans kaynağı oluşturabilecek bir yöntem olarak uygulanabilirdi. Ama Belediyenin, İZBETON A.Ş’nin kamu şirketi olması özelliği ile imzaladığı protokoller kapsamında yükümlülüğü altında bulunan işleri devir edebilmesi için devir etmek istediği şirketin yine kamu şirketi olması ve belediyeden izin alması, alt teşeron çalıştırmak istemesi durumunda ise işin %50 kısmı için alt taşeron belirleyerek yine belediyeden izin istemesi gerekiyordu.
YARIN: ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA İLK ŞİKAYETİ KİM YAPTI? SAYIŞTAY MÜFETTİŞİ “KOOPERATİFLERE DEVİR” KONUSANDA NE DEDİ? İNŞAAT TAMAMLAMA ORANI YÜZDE SIFIR OLAN VAR KOOPERATİF HANGİSİ? KENTSEL DÖNÜŞÜM ALANLARINDAKİ SON DURUM NE? İNŞAATLER NE ZAMAN TAMAMLANACAK?
GÜNCEL
Sayfa başına git