İzmir’in toplu ulaşım sisteminin bel kemiğini oluşturan ESHOT Genel Müdürlüğü’nün 2024 yılı mali bilançosu, Sayıştay denetim raporuyla kamuoyuna yansıdı. Rapora göre kurum, yılı 3 milyar 200 milyon TL’yi aşan bütçe açığıyla tamamladı. Denetim bulguları, toplu ulaşım hizmetlerinin İzmir Büyükşehir Belediyesi için mali açıdan ağır bir yük haline geldiğini, ancak bu yükün sosyal politika tercihleriyle yakından ilişkili olduğunu ortaya koydu.
YOLCU BAŞINA 31 TL SÜBVANSİYON
Sayıştay raporunda yer alan verilere göre, ESHOT’un yolcu taşımacılığında gelir ve gider arasındaki fark tehlikeli düzeyde büyüdü. Kurumun bir yolcuyu taşıma maliyeti ortalama 37,49 TL olarak hesaplanırken, bilet ve kart gelirleri ortalama 6,87 TL seviyesinde kaldı. Bu da belediyenin her yolculuk için yaklaşık 31 TL sübvansiyon sağladığı anlamına geliyor.
Toplanan tüm bilet gelirlerinin yalnızca akaryakıt giderinin bir kısmını karşılayabildiği belirtilen raporda, ESHOT’un kendi gelirleriyle faaliyetlerini sürdürmesinin mümkün olmadığı, belediye bütçesinden yapılan milyarlarca liralık transferlerle hizmetin devam ettirildiği vurgulandı.
SINIRSIZ AKTARMA SAĞLAMASI GELİR KAYBINA YOL AÇIYOR
Raporda, İzmir’in simge uygulamalarından biri olan 90 Dakika Aktarma Sistemi de değerlendirme konusu oldu. Bu sistemin, vatandaşlara tek bilet ücretiyle 90 dakika içinde sınırsız aktarma olanağı tanıdığı; ancak gelir tarafında önemli bir kayba yol açtığı ifade edildi.
Mali tablonun bu kritik görünümünün ardında ise İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin bilinçli bir politikası yatıyor. Belediye yönetimi, toplu ulaşımı kâr amacı güden bir ticari faaliyet olarak değil, vatandaşların temel hakkı olan bir kamu hizmeti olarak konumlandırıyor. Özellikle son yıllarda artan enflasyon, döviz kuru ve akaryakıt fiyatları karşısında bilet ücretlerini mümkün olan en alt seviyede tutma stratejisi, bu politikanın bir parçası. Bu yaklaşımın en somut çıktılarından biri de Türkiye'de örnek gösterilen 90 Dakika Aktarma Sistemi'dir. Bu sistem, vatandaşlara tek bilet fiyatına 90 dakika boyunca sınırsız aktarma imkanı sunarak, özellikle birden fazla vasıta kullanmak zorunda olan dar gelirli kesimler için önemli bir ekonomik rahatlama sağlıyor. Dolayısıyla, bilançodaki açık, aynı zamanda milyonlarca İzmirli'nin ulaşım bütçesini koruyan bir kalkan görevi görüyor.
GÜNCEL
Sayfa başına git